تبلیغات سلام
فعلا تصمیم گرفتم که مطالبم رو توو قسمت مدیریت وبلاگ شخصی ام بنویسم ، شاید یه روزی توو همین وبلاگ دوباره ادامه دادم !
فعلا خدانگهدار
ویژگیهای تحقیقات پیمایشی الكترونیك
تحقیقات پیمایشی با استفاده از پست الكترونیكرا میتوان یك روش مؤثر و بسیار كمهزینه برایدستیابی به نگرشها و نظرات افراد در حوزههایجغرافیایی مختلف جهان دانست. در روش تحقیقپیمایشی الكترونیك میتوان به دو گونه عمل كرد:
1ـ توسط نامهای كه با پست الكترونیك برایافراد ارسال میشود، از آنها خواسته میشود تا بهسایت وب موردنظر كه حاوی سؤالات پرسشنامهاست بروند و پاسخهای خود را در آنجا ثبت كنند.در این نامهها یك فوق پیوند3 كه حاوی آدرسصفحه وب مورد نظر است قرار دارد كه گیرنده نامهبا زدن ضربه روی آن میتواند در محیط برنامهمربوط به مشاهده صفحات وب، فرم پرسشنامه راببیند. پس از تكمیل فرم و فشار دگمه ارسالاطلاعات روی آن صفحه، پاسخها از طریق پستالكترونیك یا ورود به یك بانك داده برای محققارسال میشود. در این روش كه میتواند توسطشركت مجری برای محقق انجام گیرد، محققمیتواند در هر لحظه با وارد كردن كلمه عبور خود،در صفحه وب آن شركت، آخرین نتایج تحقیق خودرا مشاهده و یا با استفاده از نرمافزارهای ساخت وپردازش بانكهای اطلاعاتی مانند اكسس4 واكسل5، پردازشهای لازم را روی دادهها انجام دهدیا بهصورت نموداری آنها را مشاهده كند6.
2ـ صفحه وب طراحی شده كه حاوی فرمپرسشنامه است مستقیما توسط یك نامه با پستالكترونیك به افراد جامعه تحقیق ارسال میشود وپاسخدهنده نیز مشابه حالت قبلی ولی بدونمراجعه به صفحه وب مورد نظر و از داخل خودنامه، فرم را تكمیل و از طریق شبكه اینترنتارسال كند.
یكی از امكانات مناسب برای یافتن افرادمتخصص و حرفهای در زمینههای مختلف،استفاده از گروههای مباحثه الكترونیكی در شبكهاینترنت است. برای مثال در سایت yahoo.comگروههای مباحثهای مخلتفی وجود دارند كهمیتوان با عضویت در آنها و ارسال نامهالكترونیكی، از اعضای گروه جهت شركت درتحقیق پیمایشی الكترونیكی با مراجعه به آدرسوب حاوی پرسشنامه دعوت كرد.7
مزایای استفاده از روش تحقیق پیمایشیالكترونیك را میتوان به شرح زیر برشمرد:
1ـ سرعت: به دلیل استفاده از خطوط ارتباطماهوارهای و شبكههای كامپیوتری میتوان بهسرعت فرمهای اطلاعاتی را فرستاد و گیرندگان نیزدر اسرع وقت آنها را دریافت كنند.
2ـ ارزانی: بهدلیل پایین بودن هزینه خدماتپست الكترونیك در جهان و همچنین در كشور ما،میتوان با هزینه بسیار كمی، در مقایسه با پستمعمولی یا مراجعه حضوری، پرسشنامه را فرستادو پاسخها را دریافت كرد.
3ـ راحتی كار: به دلیل نبود جابهجاییهایفیزیكی محقق یا پاسخدهندگان به پرسشنامه درارتباط با یكدیگر، میتوان گفت كه این عاملمیتواند موجب افزایش تعداد پاسخدهندگانشود. هر چند در این رابطه محدودیتهایی نیزوجود دارد كه در قسمت بعدی توضیح دادهخواهد شد. تحقیقات نیز نشان داده است كهاستفادهكنندگان از شبكه اینترنت نسبت به فرمهایتحقیق پیمایشی الكترونیك، واكنش مثبتی نشانمیدهند، درحالیكه به سرعت نامههایالكترونیك ناشناخته دیگر را از كامپیوتر خود پاكمیكنند.8
4ـ امكان پردازشهای لحظهای: با استفاده ازنرمافزارهای كامپیوتری میتوان بهطور لحظهای وهمزمان با كار در شبكه،9 از آخرین اطلاعاتبهدست آمده براساس شاخصها و نمودارها گزارشتهیه كرد. این امر امكان بسیار خوبی را جهتایجاد سرعت در جمعبندی نتایج و پیشبینینهایی تحقیق و بررسی پاسخها در حین تحقیقفراهم میآورد.
5ـ امكان اجرای مقدماتی سریع و ارزانپرسشنامه: از آنجا كه در تحقیقات پیمایشی سعیمیشود تا جهت رفع اشكالات احتمالی،پرسشنامه بهصورت مقدماتی اجرا شود10، با اینروش میتوان در اسرع وقت این كار را انجام داد وپساز دریافت نتایج این مرحله اصلاحات لازم رادر آن بهعمل آورد.
6ـ گستره وسیع جغرافیایی در انتخابجامعه تحقیق: با استفاده از این روش و بهرهگیریاز شبكه اینترنت میتوان گستره جغرافیاییوسیعی را برای انتخاب جامعه تحقیق در نظرگرفت. به بیان دیگر میتوان كلیه افراد وسازمانهایی را كه ارتباط با آنها از نظر فیزیكی و یاسایر لوازم ارتباطی مقدور نیست و یا دارایمحدودیتهایی زمانی و مالی هستند در جامعهتحقیق خود گنجاند.
به همین دلیل این فناوری میتواند در انجاممطالعات تطبیقی و مقایسهای علوم انسانی باكشورهای دیگر بسیار مفید باشد و عرصه جدید ومؤثرتری را برای محققان این موضوعات فراهمكند.
از طرف دیگر محدودیتهای زیر را نیز میتوانجهت استفاده از این فناوری در تحقیقاتپیمایشی در نظر گرفت:
1ـ محدودیت در انتخاب جامعه: بهدلیلاینكه پاسخدهندگان به پرسشنامهها از این طریقمحدود به افراد و سازمانهایی خواهند شد كهدسترسی به شبكه اینترنت دارند، این روشمحدودیت پیدا میكند و طبیعی است كه باید درتحقیقات این محدودیت را به صورت جدی درنظر گرفت.
2ـ نیاز به سطح مناسبی از دانش كامپیوتر درپاسخدهندگان: بهدلیل اینكه بسیاری از افراد وسازمانها، به خصوص در كشور ما، علیرغم دراختیار داشتن امكانات شبكه اینترنت، تواناییكافی جهت استفاده از این امكانات را ندارند،میتوان گفت كه استفاده از این روش در تحقیقاتپیمایشی، نیازمند آموزشهای اجتماعی وآگاهسازیهای فرهنگی و نیز فنی است.
نمونههایی از تحقیقات پیمایشی انجام شدهبا استفاده از الكترونیك
با جستجو در پایگاه اطلاعاتی 11ERIC در شبكهاینترنت، تحقیقات مختلفی را میتوان یافت كه درزمینههای آموزشی با استفاده از تحقیق پیمایشیالكترونیك اطلاعات لازم جمعآوری شده است.در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود.
در سال 1998 تحقیقی پیرامون انواع روشهایآزمون و سنجش از راه دور از فراگیران شركتكنندهدر برنامههای آموزش از راهدور با پستالكترونیك انجام گرفته است. با استفاده ازاطلاعات جمعآوری شده از اعضای هیئت علمیكه در آموزشهای از راه دور دانشگاههای مختلفهمكاری دارند درباره مزایا و معایب روشهایمختلف آزمون و سنجش فراگیران از راه دور،اطلاعات لازم كسب شده است، ضمن اینكهمشخص شده كه روش اصلی تبادل اطلاعاتفراگیران در این نظام آموزشی پستالكترونیكبوده است.
در سال 1999 تحقیق دیگری جهت دریافتنظرات اعضای هیئت علمی مراكز آموزشمدیریت بازرگانی كه مراكز آموزشی آنها در دومجله معروف، پس از ارزیابی رتبهبندی شدهاند،انجام شده است، با استفاده از تحقیق پیمایشالكترونیك، نظرات این افراد درباره سؤالات زیردرخواست شده و پاسخها از طریق پستالكترونیك دریافت شده است.
1ـ میزان رضایت اعضای هیئت علمی از رتبهمركز آموزشی آنها در این درجهبندی چیست؟
2ـ آیا رتبه آنها در این درجهبندی تاثیری بروضعیت مالی مركز آموزشی، وضعیتدانشجویان و یا نیازهای استادها داشته است؟
3ـ آیا این رتبه تاثیری بر میزان تحقیقاتاعضای هیئت علمی داشته است؟
4ـ تاثیر این رتبهبندی بر نحوه آموزشهاچگونه بوده است؟
تحقیق دیگری نیز در رابطه با كیفیت و میزاندستیابی به اطلاعات لازم در آموزشهایی كه ازطریق شبكه اینترنت انجام میگیرد به عمل آمدهاست. در این تحقیق با استفاده از پستالكترونیكاطلاعات لازم از چندین مركز آموزشی دریافتشده است.12
از این روش جهت نیاز سنجی آموزشیمتخصصان مؤسسات مختلف كشاورزی نیزاستفاده میشود.13
علاوهبر تحقیقات موجود ذكر شده در پایگاهERIC با جستجو در پایگاههای وب، اطلاعاتمرتبط دیگری نیز میتوان یافت. در سایتsurvey.com در سال 1997 از هزار نفراستفادهكننده از شبكه اینترنت درباره نامههایالكترونیك بیارزش كه به طور فراوانی در شبكهاینترنت ردوبدل میشود. تحقیق پیمایشیالكترونیك بهعمل آمده كه حاوی چهار سئوالبوده و نتایج آن در شبكه اینترنت ارائه شده است.14در نتایج این تحقیق مشخص شده است كه حدود70% از پاسخدهندگان، اغلب نامههای الكترونیكبیارزش و بیفایده دریافت میكنند كه از آنهااستفاده خاصی نمیشود و صرفا موجب شلوغیصندوق پستالكترونیك آنها شده است. در همینرابطه تحقیق دیگری در دانشگاه نوادا انجام شده كهاز همین روش استفاده شده است.15
در رابطه با نظام ارزشیابی عملكرد درشركتهای مختلف برای بهبود سازمانی نیز، تحقیقپیمایشی با استفاده از پستالكترونیك انجام شدهاست.16 براساس پاسخهای دریافتی، تحلیل لازمصورت گرفته و راههایی نیز برای بهبود این نظامدر شركتها توسط پاسخدهندگان ارائه شده است.
در تحقیقات بازاریابی و شناخت ویژگیهایبازار و مصرفكنندگان نیز، بارها از این روشاستفاده شده است.17 برای مثال در سایتهایsurvey.com و surveysite.com، تحقیقاتبازاریابی18 با استفاده از روش پیمایشی الكترونیكیبرای شركتهای متقاضی انجام میشود.
پیشنهاد كاربرد تحقیقات پیمایشیالكترونیك در ایران
هرچند در حال حاضر آمار دقیقی ازاستفادهكنندگان از شبكه اینترنت در كشور ما وجودندارد اما به تجربه میتوان دریافت كه اكثردانشگاهها و مراكز تحقیقاتی و بسیاری ازشركتهای صنعتی و بازرگانی و حتی افراد حقیقیدر كشور ما دارای این امكان هستند. گسترش اینفناوری در كشور ما میتواند باب جدید و وسیعیرا جهت توسعه تحقیقات بنیادی و كاربردیبهوجود آورد. حوزههای تحقیق زیر را میتوان دراینباره جهت اخذ اطلاعات از روش پیمایشیالكترونیك و استفاده از فرمها در قالب صفحاتوب پیشنهاد كرد:
1ـ تحقیقات دانشگاهی كه نیاز بهداشتنجوامع آماری بینالمللی دارد.
2ـ انجام مطالعات تطبیقی با كشورهای دیگردر زمینههای مختلف اجتماعی، مدیریت،نظامهای آموزشی و...
3ـ مطالعات بازار كالاهای مختلف دركشورهای دیگر بهطور مثال مطالعه بازارها دركشورهای همجوار در زمینه رشد صادرات.
4ـ بررسی تصاویر ذهنی مردم كشورهای دیگراز ایران، جهت توسعه صنعت توریسم و رفعنواقص این صنعت.
5ـ تحقیقات از جوامع آماری داخل كشورمانند دانشگاهها، مراكز صنعتی و تحقیقاتی كهدارای امكانات وب و پست الكترونیك هستند.
چگونه میتوان از این فناوری استفادهكرد؟
سادهترین راه برای تهیه فرمهای حاوی پرسشنامهها، استفاده از برنامههای خاصی است كهدر داخل نرمافزارهای طراحی صفحات وب، برایكمك به افراد غیرحرفهای موجود است.1 درنرمافزارهای طراحی صفحات وب میتوان فرمهایمورد نظر خود را طراحی و سپس از آن با استفادهاز نرمافزارهای ارسال و دریافت نامه الكترونیك2فرمهای مربوطه را ارسال كرد. البته در صورتهمكاری یك متخصص شبكه اینترنت با محقق،میتوان صفحه وب حاوی سوالات پرسشنامه رادر شبكه اینترنت نصب و ضمن ارسال دعوتنامهاز طریق پست الكترونیك به مخاطبان، از آنهاجهت تكمیل پرسشنامه دعوت كرد.
نتیجهگیری
استفاده از فناوری فرمهای وب و پست الكترونیكدر تحقیقات پیمایشی، میتوانند فضای تحقیقاتیجدیدی را بخصوص در رشتههای علوم انسانی دركشور ما ایجاد كند. توسعه این فناوری كه به منزلهتغییر شرایط محیطی نظام تحقیقات در كشورماست میتواند موجب طرح عناوین تحقیقاتیجدید و نیز دستیابی به جوامع تحقیقاتی و آماریوسیعتری برای محققان ما شود و امكان ارتباطیبیشتری را بین محققان ما با جهان پیرامون خودبرقرار سازد كه این امر مستلزم آشنایی بیشترمحققان كشورما با این فناوری است.
اگر بخواهیم در مورد چالش های منابع انسانی در ایران سخن بگوییم ، حرف های زیادی برای گفتن وجود دارد اما به طور خلاصه و تیتر وار سعی می کنم چند نمونه از مشکلات را بازگو کنم ( ارائه راه حل در این مقاله نمی گنجد . ) همان طور که می دانیم منابع انسانی و مدیریت منابع انسانی شامل موارد زیادی از قبیل برنامه ریزی نیروی انسانی ، استخدام ، معارفه ، آموزش بازخور ، مدیریت عملکرد و ... است . در بحث برنامه ریزی نیروی انسانی به این نکته ها توجه می کنیم که نیاز سازمان به نیروی انسانی چگونه است ؟ یعنی در واقع نیاز به استخدام داریم یا ریزش نیرو ؟ و هم چنین نیاز شغل های مورد نظر چیست ؟ شاید بتوان از طریق ترفیع یا تنزیل « شغل بدون نیرو » که از طریق اخراج ، ترک خدمت و یا ترفیع و تنزیل خالی مانده را پر کرد . با این کار در واقع می توانیم از تحمیل هزینه ی معارفه تا حدودی بکاهیم . اما در کشور عزیزمان ایران تقریبا اکثر سازمان ها ( به خصوص دولتی ) نیاز سنجی درستی ندارند . مثلا در بعضی مواقع به خاطر راه افتادن یک موج از نظریه ای از مدیریت در داخل کشور همه ی مدیران سعی می کنند این نظریه را در سازمان خود اعمال کنند ؛ و در واقع بدین ترتیب استخدام یا ریزش نیروی بی حساب و کتاب داشته باشند ، زیر اصلا به این نکته توجه نمی کنند که شاید این نظریه مدیریتی در این برهه از زمان به درد این سازمان نخورد ! حتی در بعضی موارد این تصمیمات غلط منجر به ورشکستگی می شود که اگر یارانه ها و حمایت های دولتی نبود قطعا چنین می شد !! در بحث استخدام آنقدر مشکلات زیاد است که حتی مردم طبقات پایین جامعه ( از لحاظ دانشی ) به این موضوع پی می برند ! مصاحبه هایی که سوالات از پیش تعیین شده ی غیر مرتبط با شغل را می پرسد نمونه ای از کارهای غلط در استخدام نیرو است . به طور مثال سوال هایی که در مورد احکام از یک مهندس مکانیک می شود اصلا معیار سنجش مناسبی برای توانایی وی نیست ؛ یا وقتی می خواهیم در مورد فرد تحقیق کنیم از شرکت در نماز جماعت یا نماز جمعه می پرسیم ! این کارها زمانی خوب است که می خواهیم به فرد پستی بسپاریم که به منابع پولی سازمان دسترسی داشته باشد .در اینجا سنجش دینداری شخص مهم است اگر چه کافی نیست و البته باز هم ملاک دینداری شرکت در نماز جماعت نیست !!! و بالاخره مهم ترین مشکل در استخدام این است که فامیل سالاری و حزب سالاری جلوی شایسته سالاری را گرفته است . در بحث معارفه می توانیم به بسنده کردن شرکت ها به پخش یک کتابچه اشاره کرد یا یک نیمروز بازدید از ساختمان های سازمان !!!! آیا کارکنان نباید از قانون های نوشته و نانوشته سازمان با خبر شوند ؟ همه اینها سوالاتی است که جای تامل فراوان دارد . در مورد بحث آموزش نیز مشکلات فراوانی وجود دارد . کسانی به کلاس های آموزشی فرستاده می شوند که اکثرا علاقه ای به موضوع مورد بحث ندارند و به خاطر فرار یک روزه از کار به این کلاس ها می روند ! می توان به راحتی به این موضوع پی برد . به طور مثال از طریق دیدن خوابیدن بعضی از افراد در کنفرانس ها و کلاس های آموزشی و هم چنین از اینکه این کلاس های آموزشی هیچ تاثیری بر روی شغل و فرد در این موضوع خاص نگذاشته است . این جمله را به خاطر بسپاریم که همیشه یادگیری وقتی انجام می گیرد که آموزش در جهت علایق باشد . اما به بازخور می رسیم . یک مثال ساده از دانشگاه ها بزنیم . ارزشیابی ای که آخر هر ترم از استادان صورت می گیرد را به یاد آورید . سوالاتی که برای همه استادان در همه رشته ها یکسان طراحی شده است ! در صورتی که در یک نظام ارزشیابی درست باید برای هر شغل خاصی یک سری سوال خاص طراحی شود و هم چنین اینکه همین ارزیابی های ناقص به احتمال قریب به یقین دیر به دست اساتید می رسد و وقتی یک مدت کوتاه از آن ارزیابی می گذرد دیگر نمی تواند ارزشیابی مطمئنی باشد . هر چند که یکی دیگر از مشکلات این نوع ارزیابی این است که دانشجویان به همان چند هفته ی آخر ترم نمره می دهند . در پایان امیدوارم روزی برسد که فکر این جوانان که این نوع مشکلات را از نزدیک دیده اند حلال مشکلات شود و ایران عزیز را بر بام جهان ببینیم .
نوشته: جیمز کالینز ، جری پوراس
ترجمه: فضل اله امینی
ناشر: سازمان فرهنگی فرا
عنوان اصلی: Built to Last: Successful Habits of Visionary Companies
درباره کتاب: | ||
فهرست مطالب: مقدمه ناشر
| ||
